HOME

SZCZURY
p.w. Św. Michała Archanioła w Szczurach

PRZED I W TRAKCIE RENOWACJI
PO RENOWACJI
MAPKA

Kościół p.w. Św. Michała Archanioła w Szczurach

Lokalizacja zabytku: Szczury
Województwo: wielkopolskie
Powiat: ostrowski
Gmina: Ostrów Wlkp.


Kościół parafialny pod wezwaniem świętego Michała Archanioła w Szczurach wniesiono w 1762 roku staraniem miejscowego plebana Kazimierza Kędzierskiego, w miejscu wcześniejszej świątyni. Pierwsza wzmianka źródłowa o kościele w Szczurach pochodzi z 1447 roku.

Kościół restaurowany był w 1928 roku. Wówczas zastąpiono stare podwaliny ceglaną podmurówką. Kolejny remont odbył się w roku 1949, ale nie jest znany zakres przeprowadzonych prac. W roku 1954 wymieniono pokrycia dachów. W 1964 roku przełożono gont nad zakrystią i kruchtami. Podczas tych działań w kościele założono instalację elektryczną. Rok później zainstalowano nagłośnienie oraz wymieniono drzwi do nawy na dębowe. Założono również instalację odgromową. W 1967 odnowiono wnętrze kościoła i jego wyposażenie. W 1970 roku położono nowe gonty na całości świątyni i dzwonnicy. W następnym roku położono nową podłogę z drewna modrzewiowego i podniesiono o jeden stopień podłogę w prezbiterium oraz postawiono nową balustradę. W 1982 roku przełożono pokrycie dachu nad prezbiterium oraz nad północną częścią korpusu.

Kościół p.w. św. Michała Archanioła w Szczurach położony jest we wschodniej części wsi, tuż przy głównej trasie przecinającej miejscowość, w odległości 7 km od Ostrowa Wielkopolskiego. Kościół jest orientowany, zwrócony fasadą zachodnią w stronę drogi. Wzniesiony został na płaskim terenie otoczonym ogrodzeniem z drewnianych sztachet na podmurówce. Teren przykościelny posiada zarys wydłużonego wieloboku. W północnej partii ogrodzenia znajdują się dwie bramy i furtka prowadzące z parkingu, a od południa brama oraz furtka łącząca teren kościoła z plebanią. Otoczenie kościoła poprzecinane jest siecią alejek, porośnięte trawą i rzędem modrzewi od strony południowej oraz olch od północy. Pobliżu kościoła od strony płd.-zach. znajduje się drewniana dzwonnica, a na wschód od niej trzy nagrobki (m.in. miejscowych księży proboszczów, Józefa Sikorskiego zm. 1914 r. i Kazimierza Kruszyńskiego zm. 1920 r.). Na osi kościoła od wschodu zlokalizowana jest półkolista grota kamienna. Od strony płd.-wsch., poza ogrodzeniem usytuowana plebania.

Kościół wzniesiony został na podwalinie posadowionej na łamanych kamieniach polnych łączonych zaprawą wapienną, wykończoną górą warstwą cegieł ułożoną w rolkę i otynkowanej z wyprowadzonym profilem gzymsu. Ściany w konstrukcji wieńcowej. Złącza węgłów są niedostępne.

Więźba dachowa kościoła jest zróżnicowana. Nad prezbiterium znajduje się więźba o konstrukcji storczykowej z alternacją trzech pełnych i dwóch pustych kozłów krokwiowych, z co drugim pełnym kozłem, o rozpiętości wiązarów krokwiowej równej szerokości prezbiterium. Więźba usztywniona krzyżem św. Andrzeja. Więźba nad korpusem nawowym o ustroju płatwiowo-kleszczowym, z podwójną ścianą stolcową, składającą się z pięciu wiązarów, z co drugim pełnym kozłem. Więźba dachowa nad kruchtą zachodnią w konstrukcji krokwiowej.

Bryła kościoła rozczłonkowana, z dominującym korpusem nawowym założonym na planie prostokąta (zbliżonego do kwadratu) oraz nieco niższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium na planie prostokąta. Od północy znajdują się niewielkie prostopadłościenne przybudówki w pełniące funkcję zakrystii, i znajdującej się w połowie długości nawy, kruchty bocznej. Od zachodu przylega znacznie niższa od korpusu, kruchta główna na rzucie kwadratu. Dachy kościoła dwuspadowe o znacznym kącie spadu, nad prezbiterium zakończone trójpołaciowo. Zakrystia z dachem pulpitowym. Nad nawą umieszczona została sygnaturka z hełmem cebulastym sześcioboczną latarnią z przezroczami zakończona kulą i krzyżem.

Elewacje kościoła szalowane są pionowymi listwami. Ściany boczne regularnie artykułowane są prostokątnymi otworami okiennymi. Elewacja południowa dodatkowo rytmizowana jest lisicami. Szczyt zachodni oddzielony daszkiem okapowym, powyżej którego dwa symetrycznie rozmieszczone otwory drzwiowe prowadzące na poddasze. Elewacje korpusu i prezbiterium obiega wysunięty, profilowany gzyms z okapem. W kruchcie zachodniej wydatny okap utworzony przez znacznie wysunięte i dekoracyjnie opracowane piętki krokwi. Na krawędziach okapu i szczytu nałożone deskowe listwy o ozdobnym, falistym wykroju. W zwieńczeniu szczytu znajduje się płaski, ażurowy motyw. Oszalowanie wykonane w naturalnym kolorze drewna, poddanego działaniu czynników atmosferycznych i impregnatów.

Wnętrze kościoła salowe, o wyodrębnionym uskokiem węższym prezbiterium z trójbocznym zamknięciem, zbliżonym do kwadratu korpusie nawowym oraz niewielkiej czworobocznej kruchcie znajdującej się na przedłużeniu nawy. We wnętrzu, od zachodu usytuowany chór muzyczny wsparty na dwóch słupach o czworokątnych piedestałach okrągłych, wybrzuszonych trzonach. Wejście na emporę organową schodami ulokowanymi w kruchcie głównej. Ściany prezbiterium i nawy z bali pokryte są mazerowaniem. Wnętrze przekryte płaskim stropem, z deskową podsufitką i nałożoną pośrodku cienką profilowaną listwą, tworzącą czworoboczną pseudopłycinę w ciętych narożach. Wnętrze kruchty zachodniej oszalowane jest pionowymi listwami.

Wyposażenie kościoła stanowi: główny ołtarz z 3 ćw. XVIII w.; cztery ołtarze boczne z 3 ćw. XVIII w.; rokokowa ambona przyścienna w typie koszowym; rzeźbiona chrzcielnica z końca XVIII w.; rokokowa rzeźba św. Michała Archanioła.

Bibliografia:
1.Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. V Województwo poznańskie, Z. 7 Powiat kaliski, Warszawa 1958
2.Karty Inwentaryzacyjne, UOZ w Kaliszu.
3.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. T. Sulmierski, Warszawa 1883, T.VII, s.384 oraz T. XI, s.869

foot