HOME

PÓLKO
Gmina Bralin p.w. Narodzenia NMP

PRZED I W TRAKCIE RENOWACJI
PO RENOWACJI
MAPKA

Kościół p.w. Narodzenia NMP w Pólku pod Bralinem

Lokalizacja zabytku: Pólko pod Bralinem
Województwo - wielkopolskie
Powiat - kępiński
Gmina - Bralin

Kościół odpustowy "Na Pólku" p.w. Narodzenia N.P. Marii wzniesiony został w 1711 roku. Pierwsze wzmianki o istnieniu kościoła w tym miejscu pochodzą z 1651 roku. Kościół został gruntownie odnowiony w 1801 roku. Kościół jest położony wśród pól na lekko wyniesionym terenie o około 300 metrów na wschód od szosy Bralin – Mnichowice, połączony z nią utwardzaną drogą polną; wokół występuje rzadki starodrzew. Budynek kościoła usytuowano na podmurówce z kamienia polnego.

Cmentarz przykościelny otoczony jest drewnianym ogrodzeniem tworzącym od wschodu oraz częściowo od północy i południa obejście podcieniowe, w którego narożnikach usytuowane są czworoboczne kaplice konstrukcji zrębowej. W ich wnętrzu znajdują się ołtarzyki barokowo-ludowe. Obejście jest oszalowane od zewnątrz , wsparte na profilowanych słupach z zastrzałami od wewnątrz, z otwartym wiązaniem dachowym. We wschodniej części znajduje się bramka z mieczowaniami. Wnętrze kościoła jest jednoprzestrzenne, partia centralna jest wyższa o wysokość strzałki pozornej kolebki. W zachodnim ramieniu usytuowana jest empora opinająca ściany kościoła; od południa doprowadzona jest ona do partii centralnej na filarach lekko zwężających się ku górze, w partii bazy wciętych wklęskowo, o głowicach profilowanych uskokowo, częściowo zakrytych ozdobnie wyciętą deską. Przy podciągach w ramionach występują prostokątne otwory na poddasze. Zewnątrz, na osiach ramion wejścia znajdują się rozmieszczone symetrycznie otwory okienne na osi południe – północ.

Kościół jest orientowany, drewniany konstrukcji zrębowej, oszalowany. Kościół zbudowany jest ze ścian wieńcowych, z węgłami na czop z przechylonymi płaszczyznami złącza, krótkie ostatki, rysie. Partia centralna w narożach jest spięta lisicami, miejscami występują żelazne klamry. W 1979 r. kościół został oszalowany. Więźba dachowa jest kombinowana dwukondygnacjowa, stolcowo-jętkowa z płatwiami; w pierwszej kondygnacji znajdują się dwa rzędy skrajnych stolców stojących z płatwiami stopowymi wzmocnionych ryglami z zastrzałami łączącymi płatwie oraz z mieczami; w drugiej kondygnacji występują stolce z płatwiami, związane zastrzałami z krokwiami oraz z zastrzałami wzdłużnymi; belki są częściowo sfazowane z naciętymi znakami ciesielskimi w formie cyfr rzymskich. Dach pokryty jest gontem, natomiast sygnaturka blachą cynkowaną. Stropy belkowe są odeskowane, na podciągach opinających część centralną, o ściętych półwkłęskowo krawędziach dolnych oraz usytuowanych osiowo w ramionach kościoła, wspartych na słupach w formie smukłych kolumn o bazach i głowicach ośmiobocznych, z dekoracyjnie wyciętymi mieczami; nad partią centralną występuje pozorna kolebka o niskiej strzałce z trzema poprzecznymi ściągaczami z żelaznych prętów. Posadzka kościoła jest cementowa, natomiast w zakrystii i na emporze chórowej usytuowana jest podłoga biała (obecnie posadzka kościoła wykonana jest z cegły ceramicznej). W zachodniej partii kościoła empora oparta jest na czterech filarach (skrajne narożne z mieczami). Schody emporowe usytuowane są przy wejściu zachodnim, na południe od nich występują otwory drzwiowe i okienne zamknięte łukiem odcinkowym. Drzwi nowe, umieszczone na osiach kościoła i w zakrystii - zewnętrzne i wewnętrzne są dwuskrzydłowe, ramowo-płycinowe z parkietem w płycinach, ościeżnicami bocznymi, zamkami z mosiężnymi klamkami i tarczkami o dekoracji roślinnej oraz zasuwkowymi nawierzchniami (zawiasy tarczkowe). Okna są w kształcie leżącego prostokąta, krosnowe, w belowych obokniach, dwudzielne, dwupoziomowe, dwudziestoczterokwaterowe, częściowo okratowane, przy emporze obustronnie. W zakrystii znajdują się okna w kształcie stojącego prostokąta, mniejsze, dwuskrzydłowe, sześciokwaterowe. Kościół zbudowany został na planie krzyża greckiego o nieznacznie zwężających się ramionach. Pomiędzy zachodnim i północnym ramieniem istnieje niewielka zakrystia ścianach zewnętrznych zbieżnych pod kątem prostym. Dach jest trójspadowy nad ramionami, pulpitowy, nad zakrystią i wejściem zachodnim. Sygnaturka nad partią centralną jest ośmioboczna, dwulatarniowa, z hełmem cebulastym, z gałką i krzyżem łacińskim na szczycie. Część centralna pokryta jest od wewnątrz pozornym sklepieniem kolebkowym, w ramionach krzyża występują płaskie stropy. Profilowane belki podciągowe oddzielające część centralną od ramion wsparte są na czterech okrągłych słupach z malowanymi kapitelami. W narożnikach występują konsole. W ramieniu wschodnim występuje podciąg dodatkowy. W ramieniu zachodnim znajduje się chór muzyczny wsparty na dziesięciu profilowanych słupach. Kościół posiada trójspadowe dachy gontowe z wieżyczką na sygnaturkę na skrzyżowaniu naw, zwieńczoną hełmem barokowym z dwoma przeźroczami. Polichromia jest dwubarwna, pochodzi z pierwszej ćwierci XIX w. Polichromia temperowa ma charakter architektoniczny. Na cokole występuje imitacja boniowania z płycinami, miejscami marmuryzowana. Gzyms na kroksztynkach pokryty jest liśćmi akantu. Ściany są marmuryzowane (w czasie ostatniej nieprofesjonalnej konserwacji usunięto marmuryzację na ścianach kościoła i przemalowano znaczną część polichromii), opięte pilastrami z rozetami pod głowicami przypominającymi korynckie kapitele, dźwigającymi belkowanie z fryzem akantowym. Wewnątrz kościoła znajduje się ołtarz główny z pierwszej połowy XVIII w. wzniesiony na skrzyżowaniu naw oraz trzy ołtarze boczne i wiele innych zabytków z których najważniejszeto:
-tryptyk rzeźbiony gotycko-renesansowy z ok. 1520 roku (obecnie przeniesiony do kościoła parafialnego p.w. św. Anny w Bralinie),
-barokowy ołtarz z XVIII w.,
-ołtarz boczny z XIX w. z rzeźbą Chrystusa u słupa,
-późnorenesansowy ołtarz boczny z początku XVII w. o bogatej dekoracji okuciowejWyposażenie wnętrza kościoła dopełniają trzy klasycystyczne konfesjonały z początku XIX w., dwanaście wielkoformatowych obrazów stacji Męki Pańskiej z przełomu XVIII/XIX w. oraz klasycystyczna ambona z początku XIX w.


Bibliografia:
1.Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. V Województwo poznańskie, Z. 7 Powiat kępiński, Warszawa 1958
2. K. Ilski, Kościół na Pólku pod Bralinem, Bralin 2003, s. 31-41
3.Karty Inwentaryzacyjne, UOZ w Kaliszu.

foot