HOME

PLESZEW
p.w. Św. Floriana w Pleszewie

PRZED I W TRAKCIE RENOWACJI
PO RENOWACJI
MAPKA

Kościół p.w. Św. Floriana w Pleszewie

Lokalizacja zabytku: Pleszew
Województwo: wielkopolskie
Powiat: pleszewski
Gmina: Pleszew

Kościół powstawał w kilku etapach. Murowany człon obecnej świątyni wzniesiony został na przełomie wieków XV/XVI by wówczas pełnić rolę kaplicy cmentarnej. W dalszej kolejności, tj. w 1745 roku dobudowano do niego drewnianą nawę o konstrukcji zrębowej, fundacji kanonika ochockiego, Ludwika Pełki. Kolejną fazą kształtowania bryły kościoła, było dostawienie pod koniec XIX wieku dwóch krucht, po wschodniej i zachodniej stronie nawy. W roku 1838, istniejący wówczas kościół został odnowiony. Nieznany jest niestety zakres przeprowadzonych wtedy prac. W drugiej połowie XIX wieku ksiądz Bielawski przeprowadził prace remontowo-budowlane przy drewnianej nawie głównej. Parafia p.w. św. Floriana erygowana została dopiero w 1925 roku. Natomiast dopiero w roku 1953 mianowano pierwszego samodzielnego proboszcza tejże parafii.

Gruntowniejszy remont kościoła przeprowadzono w latach 1953-54, wówczas zmieniono zewnętrzny szalunek drewnianych ścian. W latach 80-tych XX w. wymieniono pokrycie nawy bocznej, a także częściowo korpusu głównego. Zlikwidowano w tym czasie drewnianą podłogę, zastępując ją betonową posadzką. W 1988 roku poszerzono chór. W roku 1990 wewnątrz kościoła przeprowadzono prace malarskie, obejmujące głównie prezbiterium i strop nawy głównej. Kościół tym samym roku wymieniono zewnętrzne drzwi wejściowe.

Kościół p.w. św. Floriana zlokalizowany jest po zachodniej stronie miasta. Położony jest na niewielkim wyniesieniu terenu, w centralnej części grzebalnego cmentarza. Od strony wschodniej, zachodniej i północnej sąsiaduje bezpośrednio z nagrobkami. Przy obrzeżu cmentarza i przy alejkach podłużnych rosną stuletnie lipy.

Prezbiterium i zakrystia posiadają ściany murowane zasadniczo z cegły ceramiczne, w dolnej strefie także z dużych kamieni polnych, nieobrabianych na zaprawie wapiennej. Ściany nawy głównej drewniane o konstrukcji zrębowej wzmocnione lisicami. Ściany posadowione na podmurówce w regularne prostopadłościany lub z bloków betonowych, wzmocnionej nietynkowanym murem ceglanym. Ściany krucht także drewniane, wykonane zostały w konstrukcji mieszanej, z zewnątrz obite lisicami, ustawione są na podmurówce kamiennej zwieńczonej murem ceglanym. Więźby dachowe drewniane, nad korpusem o konstrukcji płatwiowo-stolcowej. Nad kruchtami bocznymi o podstawowej konstrukcji krokwiowo-płatwiowej. Dach korpusu głównego, jak również obydwu krucht, kryty jest gontem ułożonym na deskowaniu i papie.

Korpus główny kościoła założony na planie prostokąta, zamkniętego od strony zachodniej trójbocznie. Składa się on z murowanego prezbiterium, założonego na planie kwadratu, otwartego dużą półkoliście zamkniętą arkadą na nawę skomunikowaną z kruchtą wejściową przylegającą do trójbocznego zamknięcia nawy, poprzedzoną schodami wejściowymi. Od północy do bryły głównej przylega dwupomieszczeniowa zakrystia skomunikowana bezpośrednio z prezbiterium. Od południa natomiast do nawy głównej przylega kruchta boczna otwarta na nawę arkadą zamkniętą od góry łukiem zbliżonym do koszowego.

Bryła kościoła rozczłonkowana, niepodpiwniczona, jednokondygnacyjna, zróżnicowana wysokością poszczególnych członów. Korpus główny mieszczący nawę i prezbiterium nakryty jest dachem dwuspadowym o dużym nachyleniu połaci. Połacie dachu nad trójbocznym zamknięciem w dolnej części lekko załamane. Prostopadłościenna sygnaturka nad nawą nakryta dachem namiotowym. Kruchty boczne nakryte są dachami pulpitowymi. Elewacje zróżnicowane są materiałowo i kolorystycznie. Człon wschodni – murowany tynkowany jest na gładko. Naroża ścian wschodniego członu w dolnej części wzmacniane są dwuskokowymi szkarpami zwężającymi się ku górze i zakończonymi ukośnie. Analogiczna przypora, dekorowana dodatkowo półkoliście zamkniętą niszą, znajduje się na osi wschodniej ściany. Symetrycznie do szkarp rozmieszczone są dwie duże blendy zamknięte łukiem odcinkowym. Trójkątny szczyt wydzielony jest zachodniego dołu wydatnym profilowanym gzymsem. Na osi południowej ściany murowanego członu sytuowana jest dwuczłonowa, otynkowana kapliczka nakryta daszkiem dwuspadowym, z głęboką niszą. Na osi północnej ściany prezbiterium sytuowana jest ostrołuczna blenda z wąską płyciną w kształcie leżącego prostokąta. Otwory okienne murowanego członu zlokalizowane są górnej części dużych blend, zamkniętych od góry łukiem odcinkowym. Elewacje członu zachodniego – drewnianego szalowane są pionowymi deskami, których miejsca styku maskowane są lisicami. Pod okapem drewnianego korpusu biegnie dość wydatny i profilowany gzyms. Otwory okienne w drewnianym członie posiadają wykrój prostokąta zbliżonego do kwadratu.

Wnętrze jednonawowe z prezbiterium tej samej szerokości co nawa, wydzielone od niej węższym łukiem tęczowym. Korpus zamknięty jest wtórnym, pseudokasetonowym stropem podwieszonym. W prezbiterium przestrzeń zamknięta drewnianym, pozornym sklepieniem kolebkowym dekoracją malarską. W murowanej zakrystii znajduje się ceglane sklepienie krzyżowe. Kruchty zamknięte stropem drewnianym. Na chór muzyczny prowadzą wewnętrzne schody o konstrukcji policzkowej, zabiegowe z profilowaną poręczą. Do najważniejszych zabytków ruchomych kościoła zalicza się: barokowy ołtarz główny, dwa architektoniczne ołtarze boczne w stylu neogotyckim z elementami barokowymi, rzeźba – Pieta z końca XVI w.

Bibliografia:
1). E. Callier, Powiat kaliski w XVI stuleciu, Poznań 1887
2). M. Majczakówna, Pleszew w wiekach średnich, Pleszew 1925
3). Karty Inwentaryzacyjne, UOZ w Kaliszu
4). Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. V, z. 19, Powiat pleszewski, s. 18
5). S. Małyszko, Kościół św. Floriana w Pleszewie, "Gazeta Pleszewska", 1990

foot